هەینی، ٢٨ سەفەر، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

گلەیی چی لە سەلاحەدین بكەین؟

Salahaden

زۆر جار زۆر زەحمەتە دەربارەی كەسایەتگەلێك بدوێن كە تەنیا ڕۆژێكی قابیلی نوسینی كتێبێكی تەواوە ، لە بەر ئەوەی لە هەموو كونج و كەلە بەرێك لە سەرەپای تەمەنی خۆییدا پڕبووە لە هەوڵدان و جێ دەستی دیار بووە ، صەلاحەدینی ئەیوبی ئەوەندە كەسایەتییەكی دیارە لە مێژوودا لای هەموو جیهان ناسراوە ، بەڵام بەداخەوە هێندە لای كورد نا ،لەكاتێكدا دەبوو ئەوپەڕی شانازی پێوە بكەین ، چونكە تائێستاش لای زۆر لە وڵاتان ئێمە بە نەوەی صەلاحەدین دەناسرێین ، صەلاحەدین وە كەسایەتییەكی ئاینی سەربازی ڕۆشنبیر فەرمانڕەوایەكی باش ناسراوە لەهەموو شتێك زیاتر كە سەلاحەدینی بە جیهان ناساند ڕزگار كردنی قودس بوو لەدەست خاچ دروشمان ، ئێمەش هەوڵەدەین كەمێك بیناسێنین ، هەرچەند دڵنیاین لە ئاست ناساندنی ئەم كەسایەتییە گەورەیەدا نین .

صەلاحەدین لە ساڵی 532ه /1137زلە تكریت هاتۆتە دونیاوە ، زۆر لە مێژوونوسان ئاماژە بەوە دەكەن هەر ئەوشەوەی صەلاحەدین تیایدا لە دایك بووە بنەماڵەكەی تكریتیان بە جێهێشتووە بەرەو موسڵ ڕۆشتون لەسەر داوای والی بەغداد ، باوكی لە كاتی ڕۆشتنیدا ویستویەتی صەلاحەدین بكوژێت بەڵام یەكێك لە هاوسەفەرەكانی ڕێگری لێگرتووە .

 

ڕەچەڵەكی : ئەم كەسایەتییە گەورەی مێژوو بە پێی وتەی نوسەری گەورەی عەرەبی (د.علی محمدالصلابی )، لە خێزانێكی خانەدان و ڕێزدارو پایەداری كوردە سەر بە هۆزی ڕەوادییە كە هۆزێكی گەورەی كوردن لە شارۆچكەی دوین لەسەر سنوری ئازەربایجانەوە هاتونەتە عێراق ، باپیرەی سەلاحەدین بەناوی (شادی )یە كەسایەتییەكی ناسراوو پایەداربووەو دەڵن ناوی دەوڵەتی شەدادی كوردی لەم ناوەوە ەیدا بووە ،مینۆرسكی گەورە ڕۆژهەڵاتناس دەڵێت : وەكو بنەماڵە باوكی سەلاحەدین و مامی وەكو شوانە وێڵەی نیمچە كێوی بۆ ڕانانی مێگەلەكن نەهاتونەتە عێراق ، بەڵكو بە كەلتورێكی تەواوی ڕژێمی سیاسی و ڕەوشتیەوە هاتوون .هەرگیز كۆیلایەتییان بە خۆیانەوە نەدییوە ،

پەروەردەكردنی : بە منداڵی لە خزمەت باوكیدا گەورە بووە ، بەشێك لەتەمەنی بە منداڵی لە بەعلەبەك و شام بەسەر بردووە ، بە خوێندن و سوارچاكییەوە خەریك بووە ، باوكی مامۆستای تایبەتی لە زانایانی ئەو دەمە بۆگرتووە قورئان و صەرف و نەحو زانستی حەدیس و مێژوو ئینشاو وێژەی خوێندووە ، فەقێیەتیشی كردووە ،زیرەكی و زرنگی هەر لە منداڵییەوە بە دیار كەوتوە سەلاحەدین ئەچووە بارەگای سوڵتان نورالدین و پەیوەندیشی كرد بە سوپای ئەسەدینی مامیەوە ، ئیدی ناو ناوبانگ و زیرەكی و ئەدەب و دینداری بڵاو بوویەوە گەنجێكی ووشیار بووە، لەسەرەتای تەمەنییەوە لەگەڵ مام و باوكیدا چەندین جار چۆتە جەنگ.

سیفاتی كەسێتی سەلاحەدین :

  1. كەسایەتییەكی دیندارو بووەو بیرو باوەڕی بەهێز بووە ،زۆر لەگەڵ قورئاندا ژیاوەو، پابەندی نوێژی جەماعەت بووە،ئەو ئیمامەی هەڵدەبژارد بۆ پێش نوێژی كە شارەزابوایە لە زانستەكانی قورئان و بە باشی لەبەری بووایە ،زۆر حەزی بە فەرموودەی پێغەمبەری خودا بووە دروشم و سروتە ئایینیەكانی بەرز ڕادەگرت،كەسێكی زۆر بەخشندەبووەو زۆر یارمەتی هەژارانی داوە، ئەڵێن لەدوای خۆی تەنیا چل و حەوت درهەم و یەك پارچە ئاڵتونی بەجێهێشتووە.
  2. دادگەری جوانترین و دیارترین سیفاتی ئەم كەسایەتیە بەها باڵایە بووە، ئەمەشی بە یاسای خودایی زانیوە لە مامۆستاكەی (نورالدین)ەوە فێر بووە.هەمیشە دەرگای لەسە پشت بووە بۆئەوەی خەڵكی لە گشت چین و توێژ و تەمەنێك بێتە لای و كێشەكانییان باس بكاەن،هەمیشە دەرگای دادگەری واڵا دەكرد،لەم بارەیەوە ،لەم بارەیەوە زۆر ڕوداوی واقیعی لێ دەگێڕنەوە،دەڵێن دوای دەستگرتن بەسەر (قوددا)هەندێك لە موسڵمانەكان پێیان وت كڵێسای قیامەت بڕوخێنێت ،بەڵام ڕازی نەبووە.
    مینورسكی ئاماژە بەوە دەكات دەڵێت یەكێك لە خەسڵەتە بەرزەكانی سەلاحەدین هاوسەنگ ڕاگرتنی شەڕكەرە موسڵِمانەكان بووە نەبیستراوە لەم سەردەمەدا هیچ پیێكدادانێك لە نێوان لایەنگرە توركەكان و كوردەكان ڕوبدات .
  3. ئازایەتی و چاونەترسی یەكێكی یكە بووە لە سیفاتە مەزنەكانی ئەم كەسایەتییە،زۆر مرۆڤێكی ئازا نەترس و بەهێزو خۆڕاگر بووە،بەشان و شكۆو دڵی دامەزراوو توند بووە ، بەسام و شكۆ بووە،دوژمنی بە زۆر و گەورە نەزانیوە توڕە نەدەبوو هەڵنەدەچوو،لەكارو پلانداناندا بە توانا بووەو سەركەوتنی لە جەنگەكاندا گەواهی ئەم ڕاستیانە دەدەن.
  4. كەسێك بوو زۆری حەز بە جیهاد كردووەو گرنگی پێداوە زۆربەی ژیانی بۆ تەرخان كردوەو ئەمەی بەكارێك زانیوە لە پێناو خوادا لەبەر ئەوە كارێكی خۆشەویست بووە لای.
  5. لێبوردەیی:یەكێكی دیكە لە سیفاتەدیارەكانی زۆر میهرەبان و لێبوردە بووە زۆر جار لە تاوانباران ۆش بووە ڕەوشت بەرزو ئارام گربووە ، چاو پۆشی لە هەڵەی هاوڕێكانی كردووە ، دەگێڕنەوە ڕۆژێك دانیشتبوون لە مەجلیسێكدا ، یەكێك لە ئامادە بووان تاكە پێڵاوەكەی فڕێدا بەرلادەم سەلاحەدی ، بەڵام ئەو ڕوی وەرچەرخان وەك ئەوەی خۆی لێ بێ ئاگا بكات .
  6. هێزی دەرونی كردبووە دەست پێكی كارو كردەو جوانەكانی ، پیاوەتی زۆر بووەو ڕووخۆش و بە ئەخلاق بووە بە ماریفەت بووە لەگەڵ میواندا.
  7. ئارامگری : جوانترین ڕەوشتی مرۆڤە چ جای بۆ كەسێكی وەك ئەم پێشەوایە ، زۆر ئارامگر بووە لەسەر تاڵی ژیان لەگەڵ ئەوەی چۆنی بویستایە ئەیتوانی وەها بژی.
  8. زۆر وەفادارو بە ئەمەك بووە هەر سوڵحێكی بكردایە پابەند ئەبوو پێوەی ئەگەر بەڵێنێكی بدایە ئەیبردە سەر.
  9. سەلاحەدین سیفاتێكی زۆر جوانتری خاكی بوتەكەی بووە ،نزیك بووە لە خەڵكەوە هەڵەو كەم و كوڕی قبوڵ دەكرد دڵی ڕگیر دەكردن ، خۆی لەكەس بەگەورەتر نەدەزانی ، خۆی كاری هەڵكەندنی شورای قودسی ئەنجامدا و ئینجا خەڵكی دیكەش چاویان لێكردو یامەتییان دا.
  10. بەكۆمەڵێ‌سیفاتی تریش ناسرابوو سیفەتی زۆر جوان و ئاكاری بەرز بووەو لە ڕوی ئیدارییەوە بەهێز بووەو توانای چارسەر كردنی كێشەكانی هەبووە ، ئارام گربووە لە پلانداناندا، پشتیوانی لە زانست و زانایان كردووە ، لەكارو باری دەوڵەتدا بۆ هەموو كارو بارو هەموو بوارەكان ڕاوێژی دەكرد،زۆر سەربەست ئەدوا،لە ڕوی خزمەتگوزارییەوە وڵاتی ئاوەدان كردبویەوە زۆرێك لە قوتابخانەو نەخۆشخانەو بینا و ...هتد دروست كردووە.

ئەم كەسایەتیە مەزنە كوردە توانی (شام و موصل و میصر )لەژێر سەركردایەتی خۆییدا یەكبخات ،و لە شەڕی (حەطین) گەورەوترین سەركەوتنی تۆماركرد ، كە توانی (بیت المقدس) بگێڕێتەوە بۆ موسڵمانان.

دەكرێت هەموو پرسیارێكمان لا گەڵالە ببێت ،ئەی ئەگەر ئەم كەسایەتییە هێندە مەزنەو هێندە بەتواناو ناسراو بووە لە مێژوودا بۆ وەك كەسایەتییەكی كورد هیچی بۆ كورد نەكردووە؟

لەبنەڕەتدا سەردەمەكە سەردەمی نەتەوە گەرایی نەبووە ، بە هێندەی سەردەمی پێكدادانی ئایدۆلۆجیاكان بووە بە تایبەت ئیسلام و مەسیحیەت ، تەنانەت لە ئەوروپاش دەوڵەتی نەتەوە بوونێكی نەبووە ،و سەڵاحەدینی ئەیوبیش ئەم كارانەی لە پێناو نەتوەی عەرەبدا نەكردووە بە ڵكو تەنیا ئامانج بوونی بیرو باوەڕی ئیسلامیەت بووە بۆ سەركەوتنی ئەم بیرو باوەڕە هەوڵیداوە .

لێدوان زیادکە


هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics