٢ ڕه‌بیعی یەکەم، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

سەرچاوەكانی ئایینی (مەسیحی) ‌و ئایینی (یەهودی)

Islamnasi30

لە دونیادا باس لە دوو دینی تری ئاسمانی ئەكرێ‌ كە ئاسەواریان وەك (كتێب) ماوەتەوە، ئەویش ئاینی مەسیحی‌و ئاینی یەهودییە. (1)

"نەصاراكان" دوو جۆر كتێب بە پیرۆز ئەزانن: كتێبەكانی سەردەمی كۆن‌و كتێبەكانی سەردەمی تازە. بە كتێبەكانی سەردەمی كۆن (العهد القدیم) ئەوترێ‌ (تەورات‌و ئەسفارەكانی موسا). بە كتێبەكانی سەردەمی تازەش (العهد الجدید) ئەوترێ‌ (ئینجلیەكان‌و نامەكانی پێغەمبەران) (2). هەرچەندە چەندین (ئەسفار) هەیە لای یەهودییەكان جێگەی بڕوایە كەچی لای مەسیحییەكان جێگەی بڕوا نین، چونكە بڕوایان وانییە ئەوانە سروشی خودایی بن.

ـ ژمارەی ئەو ئینجیلانەی كە كڵێسا دانی پێیاندا ناوە‌و سەلماندوونی برییتە لە چوار ئینجیل كە ئەمانەن: ئینجیلی (متی) ‌و ئینجیلی (مرقس)‌و ئینجیلی (لۆقا)‌و ئینجلیی (یوحنا)، بەڵام مێژوو ئەوەمان بۆ ئەگێڕێتەوە كە لەسەردەمی كۆندا چەندین ئینجیلی تر نووسراونەتەوەو دەست بە دەستیان پێ كراوەو جێگەی بڕوای خەڵكی نەصرانی بووەو كاریان پێ كردووە، وەك (ئینجیلی (مرقیون)‌و ئینجیلی (دیصان)‌و ئینجیلی (مانی)‌و ئینجیلی (سبعین)‌و ئینجیلی (برنابا)‌و ئینجیلی (تەزكیرە)‌و ئینجیلی تریش... بەڵام لە كۆتایی سەدەی دووەم‌و سەرەتای سەدەی سێیەمدا كڵێسا ویستی سنورێك بۆ كتێبەكانی ئینجیل دابنێت‌و هات تەنیا چوار ئینجیلی لەو هەمووە ئینجیلە پەسەند كرد‌و سەلماندنی ئەویش ئەمانەن: (متی)‌و (مرقس)‌و (لوقا)‌و (یوحنا)، ئیتر نازانرێ‌ هۆی رەتكردنەوەی ئەو ئینجیلانەی تر چی بووەو مەسەلەكە چییە، هەرچەندە هەندێك لە زانایان كە لێكۆڵینەوەیان لەو ئینجیلانەی تردا كردووە دیدیان بۆ ئەوە ئەروات كە ئەو ئینجیلانەی تر بە ئاشكرا باس لە هاتنی پێغەمبەری ئیسلام (صلی الله علیه وێ‌له وسلم) ئەكەن، ئاماژە بە چەند ئایەتی قورئان دەدەن، بۆ نموونە لە ئینجیلی (برنابا) دا كە دكتۆر (محمد علی قطب) لێكۆڵینەوەیەكی زانستی جوانی لەسەر كردووە.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1) ماوەیەكە لە كوردستانیشدا باس لە (ئاڤێستا)‌و دینی زەردەشتییەت ئەكرێ‌ ‌و جۆرێك لە بازاڕ گەرمكردن ‌و بانگەشە بۆ كردنی لەناو هەندێ‌ نووسەردا بۆ دروست بووە، هەندێ‌ لە ژێر ناوی ئەوەدا كە ئایینی كۆنی كوردە ‌و پێویستە كورد بگەڕێتەوە سەری ‌و خاوەنی ئاینی خۆماڵی خۆی بێت! ‌و هەندێ‌ لە ژێر ناونیشانی ئەوەدا كە سەرچاوەی زمان‌و رێزمانی كوردە ‌و پێویستە زیندوو بكرێتەوەو هەندێكیش لە نووسەرانی دیار لە بناغەوە ئەوە رەت ئەكەنەوەو "زەردەشتیەت" بە كەلەپورێكی كوردی نازانن ‌و گاڵتەشیان بەوانە دێت كە لە خولیای هەوڵی لەوشێوەدان لەوانە: (پرسیارەكان تینوی وەرامن)، ئەو بەشەی پەیوەندی بە لەتیف هەڵمەتەوە هەیە.

(2) كتێبەكانی سەردەمی كۆن سێ بەشی سەرەكییە: بەشی یەكەم: (تەوراتە) كە (پێنج ئەسفاری تێدایە):

(سفری تەكوین‌و سفری خروج‌و سفری ئەحبارو سفری عددو سفری تەپنیه). بەشی دووەم: ئەسفارەكانی پێغەمبەرە پێشووەكان، كە ئەمیش دوو لقی گەورەیە: أ ـ ئەسفاری پێغەمبەرە پێشووەكان، كە شەش ئەسفاری تێدایە: سفری یەسوع‌و سفری مازییەكان‌و سفری صاموئیلی یەكەم‌و سفری صاموئیلی دووەم‌و سفری پاشا یەكەمینەكان‌و سفری پاشا دووەمینەكان). ب ـ ئەسفاری پێغەمبەرە دوایینەكان: كە چواردە ئەسفاری تێدایە، كە ئەمیش دوو لقی تری تێدایە سێ ئەسفاریان تایبەتە بە (ئەشعیاو ئیرمیاو حەزقیال)ەوە كە سێ پێغەمبەری گەورەی جولەكەن‌و یازدە سفریشیان پەیوەند بە یازدە پێغەمبەری بچووكەوە بە ناوەكانی (هوشع، یونیل، عاموس، عوبدیا، یونان، میخا، ناحوم، حبقوق، حجی، زكریا، ملاخی..).

بەشێ سێیەم: مەكتوباتەكانە كە سیازدە سفری تێدایە‌و ئەكرێتە سێ لقی سەرەكی:

أ ـ كتێبە گەورەكان كە سێ سفری تێدایە: مەزامیری داود كە كۆمەڵێك سرودی ئاینییە، پەندەكانی سولەیمان، مێژووی ئەیوب كە چیرۆكی ئەیوب پێغەمبەرە.

ب ـ پێنج گۆڤارەكە: كە پێنج سفری تێدایە: سرودی جەژنی فوسح، راعوث، لاواندنەوەكانی ئیرمیا، جامیعة، ئیستین.

ج ـ كتێبەكان كە پێنج سفری تێدایە: هەواڵەكانی رۆژی یەكەم، هەواڵەكانی رۆژی دووەم، نەحصیا، عەزرا، دانیاڵا.

كتێبەكانی سەردەمی تازەش دوو بەشی سەركییە: ئەسفارە مێژوییەكان، ئەسفارە فێركارییەكان.

1ـ ئەسفارە مێژووییەكان بریتین لە: أ ـ چوار ئینجیلەكەی كە كڵێسا دانی پێدا ناون: كە بریتین لە (متی، مرقس، لوقا، یوحنا)، ب ـ پەیامی كارەكانی پێغەمبەران (نوێنەران)، كە ئەدرێتە پاڵا (لوقا)‌و (بۆڵص) كە مامۆستای (لوقا) بووەو ئەوبوو باسی (كوڕی خوا)ی هێنایە ناو مەسیحییەت.

2ـ ئەسفارە فێركارییەكان كە بیست‌و یەك پەیام ئەگرێتەوە، كە هەموویان بە زمانی یۆنانی نووسراونەتەوە: یازدە پەیامیان هی (بولص)ە، سێ پەیامیان هی (یوحنا)یە، دوو پەیامیان هی (بطرس)ە، پەیامێكیان هی (یعقوب)ە، پەیامێكی تر هی (یهوژا)یە، پەیامێكیان كە ناوی (خەوەكەی یوحنای لاهوتییە).. ئەمە جگە لەو ئینجیلانەی تر كە كڵێسا دانیان پێدا نانێت‌و رەتیان ئەكاتەوە، وەك (ئینجیلی بەرنابا). سەیری: "أسس العقیدە الاسلامیەی دكتۆر عبدالرحمن حسن المیدانی، ص559 تا 589" بكە.

لێدوان زیادکە


هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics