٢ ڕه‌بیعی یەکەم، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

پەیوەندی موسڵمان بە خوای گەورەوە

یەكەمین شتێك كەتا ئێستاش پێغەمبەران‌و خەلیفە ڕاشدەكان‌و پیاوچاكی نەتەوە، شەێنكەوتوو‌و یارەكانی خۆیان هاندندەن لەسەری لەهەموو بۆنەیەك (مناسبە)دا، ئەوەیە كەلەخوا بترسن‌و دڵیا پڕبكەن لەخۆشەویستی خواو بەگوێڕایەڵی كردن‌و پەرستنی خۆیان نزیك بكەنەوە لێی. داوای داوای منیش لەموسڵمانان هەمیشە هەر ئەمە بوووە‌و لەمەو دواش ئەگەر خوا هەلم بۆ بڕەخسێنێ‌ هەر ئەو داواو وەسیەتە ئەبێت، چونكە ئەمە شوێنكەوتنی سوننەتی پێغەمبەران‌و نمونایەتی خەلیفەكان‌و پیاچاكانە‌و بێگومان ئەبێت ئەم كارە پێش هەموو كارێكی تر بكەوێت.

Nzae Bangxwaz

ئاشكراو زانراوە، لەعەقیدەدا باوەڕبوون بەخوا پێش هەموو شتێكی تر ئەكەوێت، پەیوەندی كردن بەخواوەو نزیك بوونەوەش لێی لەپەرستنیا، پێش هەموو شتێك ئەكەوێت، لەخوا ترسان لەئاشكراو پەنهانیدا لەڕەوشت‌و خوودا پێش هەموو شتێك ئەكەوێت، ڕەزامەندی بەدەستهێنانی خوا لەمامەڵەو ئیشوكاردا پێش هەموو شتێك ئەكەوێت بەتێكڕا چاكی ژیانی ئێمە لەوەدایە كەمەبەستمان لەهەوڵ‌و خەباتمانا تەنیا بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خوا بێت‌و بەس، بەتایبەتی ئەم كارەی كەبەشێوەیەكی كۆمەڵایەتی هەستاوین پێی، هەرگیز ناگونجێت بەرەو پێشەوە بڕوات‌و بەرهەممان بۆبگرێت ئەگەر بێتو پشت بەپەیوەدی كردمانەوە بەخوا ـ سبحانەـ نەبەستین، جاچەندێ‌ ئەو پەیوەند كردنەمان بەهێز بێت كارەكەشمان بەهێزتر ئەبێت، چەندێ‌ ئەو لاوازبێت، ئەوەندە لاواز ئەبێت.

ئاشكرایەو شاراوەی تێدا نیە، هەر كارێك كەئادەمیزاد لەم دنیایەدا پێی هەڵئەسێ‌، چ كاری ئایینی بێ‌ یلن دنیایی، ئەوەی كەبەرەو پێشەوە ئەیبات‌و پاڵی پێوە ئەنێت بۆ بەجێهێنانی مەبەست‌و نیازەكەی لەو كارەدا، جائەگەر بێتو ئەو كارە دڵی نەفڕاندبێت، لەگەڵ گیان‌و دڵیا چەسپ نەبوو بێت، پشت ئەستوورو سوور نەبێت بۆ هێنانەدی كارەكە، بۆ هێنانەدی ڕووی، ئەوا ئەو كەسە خۆماندو كردن‌و ڕەنجدان‌و خەباتی لێنایەت‌و تیایا دەر ناكەوێت.

بۆ نمونە: ئەو كەسەی لەپێناوی خودی خۆیا كار ئەكات، ئەگەر خۆیەرست نەبێت‌و خودی خۆی خۆش نەوێت ناتوانێ‌ خۆپەرستی بكات ئەو كەسە چەند دابچێت لەخوود خۆشویستنا، ئەوەندەش بەدڵسۆزی‌و دڵگەرمی‌و هەوڵ‌و تێكۆشانەوە خزمەتی خودی خۆی ئەكات. ئەو كەسەش كەلەپێناوی مناڵەكانیا كارئەكات، دیارە لەداوی خۆشەویستی مناڵەكانیایە جا لەپێناوی ئەو خۆشەویسشتیەدا قوربانی ئەدات بەخوێنی، بەسامان‌و گیانی تاباش‌و خۆشگوزەران بن، وانەبێت تەنها دەست بەدنیایەوە بنێت بۆیان‌و بەس بەڵكو پاڵ بەدوا ڕۆژو قیامەتیشەوە ئەنێ‌ لەپێناوی ئەوەدا كەمناڵەكانی لەدوای خۆی لەگوزەرانێكی باش‌و ژیانێكی خۆش‌و پڕ لەكامەرانیدا بژین.

هەر بەو جۆرە ئەو كەسەش كەكار ئەكات لەپێناوی ووڵات‌و نەتەوەكەیا دڵی پڕە لەئەوزینیان، لەبەر ئەوەش بەرگەی زیان‌و زیانمەندیی‌و دەردەسەری گرتن‌و بەندینحانەو زتەحمەت چەشتنیان ئەگرێت‌و شەوو ڕۆژ ئەخاتە سەر یەك‌و لەپێناویاندا قوربانی بەگیانی خۆی‌و هەرچی بەنرخ بێت لەلای ئەدات.

ئێوەش. ئەگەر لەبەرخاتری نەفس‌و ئارەزووی حۆتان هەڵنەسابن بەئیشوكاری ئەم بانگەوازەو مەبەستێك لەمەبەستەكانی خێزانداریتان پاڵی پێوە نەنابنۆ لەبەر بەرژەوەندییەكی تایبەتی لەبەرژەوەندیەكانی نەتەوەیی یان نیشتمان پەروەری ڕوتان تێنەكردبێت، بەڵكو ئەوەی كەمەبەستتانە‌و ئەوەی كەداوای ئەكەن لەم هەڵسانەتان بەئەرك‌و فەرمان بەجێهێنانی ئەم بانگەوازە، ئەگەر بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خوا بێت لەم دنیاو لەو دنیادا ئەوسا بەلاتانەوە زەحمەت نیە كەپەی بەرن بەوەی مادام پەیوەندیتان بەخواوە بەهێز نەبێت، ئەم كارەتان هەرگیز گەشەكردن‌و پێشەوەچوونی بەهیچ شێوەیەك هاوسەر نابێت‌و هەرگیز ماندوبوون‌و زەحمەت كێشان‌و خۆداماڵین‌و پاڵفتەیی‌و دڵگەرمی پێوە نالكێت‌و نایگرێتە خۆی، تائەو كاتەی كەهەموو حەزێكتان لەتێكۆشانا بۆ بەرز كردنەوەی ووشەی"اللە" خەست ببێتەوە بەگوێرەی بەشدارانی ئەم بانگەوازەوە هەر ئەوەندە بەس نیە كەپەیوەندیان بەخواوە هەبێت بەڵكو ئەبێ‌ لەخوا بەولاوە پەیوەندیان بەكەسێكی ترەوە نەبێت. نابێت پەیوەندیان بەخواوەـ سبحانەـ یەكێك بێت لەپەیوەندیەكانیان بەڵكە پێویستە ئەو پەیوەندیەیان تەنیا پەیوەنی ڕاستەقینە بێت. ئەبێت هەموو بیر كردنەوەیەكیان ڕوو بكاتە ئەوە كەوا پەیوەندیەكەیان بەخواوە كەمیی ـ ناتەواوی ـ ڕووی تێنەكات‌و لاوازی پێوە نەنیشێت‌و بەڵكو بەهاتن‌و چونی ڕۆژگار بەهێز ببێت‌و پتەو تر بێت.

نكوڵیمان لەوەدانیە كەوا پەیوەندی كردنمان بەخواوە ئالەم كارەماندا گیان‌و كۆڵەكەی كارەكەیە، سوپاس‌و شتایشی خوا ئەكەم كە لەكۆمەڵەكەماندا كەس نیە لەم ڕاستیە بێئاگابێت. بەڵام كۆمەڵە پرسیارێك هەن كەئەندامانی كۆمەڵەكە پەشێو ئەكەن ئەمانەن: مەبەستی ڕاستەقینە لەپەیوەندی كردنا بەخواوە چییە؟ ئادەمیزاد چۆن ئەو پەیوەندییە بەهێز ئەكات‌و پەرەی پێئەدات؟ چۆن بۆی ڕۆشن ببێتەوە كەوا بەڕاستی پەیوەندی كردنی بەخواوە هەیە؟ ئەگەر هەیە تاچ ڕادەیەكە

چەند جارێك هەستم كردووە بەوەی كەوا ئەنمدامانی كۆمەڵەكە لەوانەیە وەڵامی ڕێكو پێكی ئەم پرسیارانە نەزانن. .ڕەنگە خۆیان لەبینبانێكی بێ‌ ڕێگاو ناونیشانا ببینن كەڕێگە ئاشكرا نەبێت بۆ ڕۆشتن بەرەو مەبەستە دیاریكراوەكەیان، وەنەزانن چەندیان لەڕێگەكە بڕیوەو هێشتا چەند قۆناغیان ماوە‌و لەبەر دەمایە بیبڕن، بەهۆی ئەوەشەوە زۆریان لەچاڵ‌و چۆڵی بیر‌و خەیاڵی نادیاریدا گوم ئەبن، هەندێكگیان ئارەزووی ئەو ڕێگایانە كەنایانگەیەننە مەقبەستە دیاریكراوەكە ئەكەن، هەندێكیشیان زەحمەتە بتوانن ئەو كاروبارانەی كە لەدوورەوە یان لەنزیكەوە پەیوەندی بەمەبەستەكەیتنەوە هەیە جیابكەنەوە، هەندێكی تریشیان دووچاری سەرگرردانی‌و سەر سوڕمان ئەبن.

لەبەر ئەوە منیش ئەمڕۆ هەر بەوەوە ناوەستم كەئامۆژگاریتان بكەم‌و داواتان لێبكەم كەپەیوەندیتان بەخواوە هەبێت‌و خۆتان لەخواـسبحانەـ نزیك بكەنەوە، بەڵكو بەپێی تواناو زانستم هەوڵ ئەدەم وەڵامی ئەو پرسیارانە بدەمەوە.

"واتای پەیوەندی كردن بەخواوە"

مەبەست لەپەیوەندی كردن بەخواوەـ وەك قورئانی پیرۆز ڕۆشنی كردۆتەوەـ ئەوەیە ئادەمیزاد ژیانی، مەرگی، نوێژو پەرستشی هەر تەنیا بۆ خوا بێت‌و بەداماڵراوی لەهەموو جۆرە هاوەڵ بۆ دانانێك، بەپوختەیی بیپەرستێت:"قل ان صلاتی ونسكی ومحیایی ومماتی للە رب العالمین".

پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم لەژمارەیەك لەفەرموودەكانیا، ئەم پەیوەندیەی نێوان بەندەو خوای بەجۆرێكی وەها ڕۆشن كردۆتەوە كەگەردی بەسەرەوە دیار نەبێت. جائەگەر شوێن فەرموودەكانی بكەوین، تێئەگەین كەواتای پەیوەندی كردن بەحواوە: "خشیة اللە فی السر والعلانیة"یە، "أن تكون بما فی یدی اللە أوثق منك بما فی یدیك"ە، "أن تلتمس رضا اللە بسخط الناس"ە، نەك بەپێچەوانەوە خوا زویر بكەیت لەبەر ڕەزامەندی خەڵك.هەروەها هەركە ئەم پەیوەندییە ئەوەندە بەتین بوو كەمرۆڤ خۆشەویستی‌و دوژمنایەتی‌و بەخشین‌و گرتنەوەی هەر تەنیا لەبەر خوا بوو، ئەبێ‌ ئەوەی تەپو تۆزی حەزو ڕقی دەروونی لەگەڵدا بێت، مانای وایە ئەو مرۆڤە پەیوەندییەكەی لەگەڵ خوادا تەواوە"من أحب للە و ابغض للە وأعطی للە ومنع للە فقد استكمل الایمان".

لەپەشا پێویستە لەسەرتان هەموو كاتێك لەكاتەكانتانا ئەو نزایەی هەموو شەوێك لەدوا ركاتی نونێژی"الوتر"تانا ئەیخوێنن لەسەر زمانتان ئامادەی بكەن، ئەها ئەڵێن: "اللهم انا نستعینك و نستهدیك و نستغفرك ونؤمن بك ونتوكل علیك ونثنی علیك الخیر كلە، نشكرك ولانكفرك ونترك من يبغضك. ایاك نعبد ولك نصلی و نسجد، والیك نسعی ونحفد، نرجو رحمتك ونخشی عذابك ان عذابك الجد بالكفار ملحق". پێویستە لەسەرتان بەووردی سەرنجی ووشەكانی ئەم نزایە بدەن، بزانن چ پەیمانێی گەورە هەموو شەوێك لەنێوان خۆتان‌و خوادا ئەبەستن.

دیسان. .شێوەی ئەم پەیوەندییە لەو نزایەدا كە پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم كاتێ‌ لەشەوا هەڵئەسا بۆ نوێژو پێی ئەپاڕایەوە، ڕەنگی داوەتەوە. پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم خوای خۆی ئەدماندو لەو نزایەدا ئەیفەرموو: "اللهم لك أسلمت وبك آ‌منت وعلیك توكلت والیك أنبت وبك خاصمت والیك حاكمت".

ڕێگەی بەتین كردنی پەیوەندی بەحواوە

بۆ پێكەوە نانی ئەمك پەیوەندییە لەگەڵ خوادا لەڕێگەیەك بەولاوە ڕێگەی تلا نیە ئەویش ئەمەیە، ئادەمیزاد تەنیا بەوەڕی بەخوا هەبێت‌و بیكات بە"الە" وە"رب"ی خۆی‌و مەخلەقاتی زەمین‌و ئاسمانەكان. سیفات‌و ماف‌و شیاوی خوایەتی لەكەسی تردا بڕیار نەدات‌و باوەڕی ولابێت هەر تەنیا تایبەتمەندی خوان‌و بەس. ئەگەر هات‌و ئادەمیزاد بەم شێوەیە ئەوەی هەموو تەواو كرد ئیتر پەیوەندی لەنێوان ئەو‌و خوادا بۆخۆی بەستراوە. بەڵام بەهێز كردن‌و پەرەپێدانی ئەم پەیوەندییە خۆی لەدوو ڕێگادا مەڵاس داوە: ڕيگەی تێگەیشتن‌و بیر كردنەوە، ڕێگەی كردار كردن"العملی".

بەتین كردنی پەیوەندییەكە لەڕێگەی تێگەیشتن‌و بیر لێكردنەوەوە جار لەدوای جار دیراسە بكەن، تا ببنە پەناو دەستگرتان بۆ زانینی ئەوەی كەلەنیچوان ئێوەو خوادا هەیە لەبارەی نیسبەت"النسبة"ەوە، لەڕووی فیترە"الفطرة"و واقعەوە. هەتا كاتێ‌ ڕووەكانی ئەو نسبەتەتان زانی‌و چاوتان بەحاڵی خۆتانەوە خشاندەوە، ئیتر لەسەرتان پێویست ببێت‌و بگەڕێن‌و تەماشا بكەن‌و بزانن كام ڕوو لەو ڕوانەتان پاراستووە‌و تاچ ڕادەیەك پێداویستیەكانیتان هێناوەتە دی. وەچ كەم‌و كوڕییەك لەبارەیەوە لەدەرونتانا شك پێئەبەن یا هەست پێئەكەن جائەم هەستە چەند لەناختانا بەهێز بێت، پەیوەندیتان لەگەڵ خوادا ـسبحانەـئەوەندە بەهێز ئەبێت.

لەلایەنەكانی نیسبەت لەنێوان ئێوەو خواداـ هەر بۆ نمونەـ ئێوە بەندەی ئەون‌و ئەویش پەرستراوی ئیِوەیە. ئێوە لەسەر زەویدا خەلیفەی ئەون. ئەوەندە بەخشش‌و نیعمەتی خستۆتە بەر دەستان كە لەژمارە نایەت. .ئێوە كەباوەڕتان هێناوە پێی، ئەو گیان‌و سامانی ئیِوەی كڕیوەو نرخەكەیان بەهەشتە. .هەروەها ئیچوە بەرامبەر ئەو بەرپرسیارن‌و لێپرسینەوەتان نەك هەر لەسەر كارە دیارەكانتان ئەكات، بەڵكو تێكڕی جموجول‌و هەڵسوكەوت‌و نیەت‌و ویستی لای خۆی تۆمار كرد‌و. ئەمانەو چەندەها وەك ئەمانەش لایەنی نیسبەتن لەتێوان ئێوەو خوای پەروەردگارا.

جا بەپێی تێگەیشتن لێیان‌و هەستكردن پێیان‌و وەفاداری بەرامبەریامن تین‌و هێزی قەیوەندیتان بەخواوەو تزیك بوونەوەتان لێی ـسبحانە ـ بەرز ئەبێتەوە چەندێكیشی لێی بێئاگا بن‌و بیر لەپێداویستیەكانی وەفاداری بەرامبەریان نەكەنەوە ئەوەندەش لەخوا دوور ئەكەونەوە‌و پەیوەندیتان لەگەڵیا ئەپچڕێ‌، چەند وریا بن لێیان‌و چەند شەونخونی بكێشن ۆ پاراستن‌و بایەخ پێدانیان ئەوەندە پەیوەندیتان بەهێزو قووڵ ئەبێت.

بەڵام. ئەم ڕێگە فكرییە، ئەگەر بێت‌و پشت بەمردار"العملی" نەبەستێت هیچ بەرهەمێك نادات بەدەستەوە بۆ ماوەیەكی درێژیش ناتوانین لەسەری بڕۆین.

ڕێگەی كرداریش بریتیە لەگوێرایەڵی كردنی حوكمە خواییەكان‌و بەخشینی گیان‌و سامان لەپێناوی هەر شتێكا كەڕەزامەندی خوای پێ دەستگیربكەین واتای گوێرایەڵی كردنی حوكمە خواییەكانیش بریتیە لەوەی كە لەهەموو كارو كردارو شتێكتان بەپێی نەخشەی فەرمانی خوا بێت، ئەوەش لەقوڵایی دڵەوە بێت چ لەو شتانەدا كەخۆتان حەز ئەكەن‌و چ لەوانەشدا كەحەز ناكەن، چ بەئاشكراو چ بەنهێنی، بەبێ‌ ئەوەی لەوەدا چاو ببڕنە مەبەشتێكی دنیایی، بەڵكو چاوتان تەنها لەڕەزامەندی خوا بێت. هەروەها دوورە پەرێزی بكەن لەهەر شتێ‌ كەخوا ڕێگری لێكردووە، چ بەئاشكراو چ لەنهێنیدا، لەقوڵایی دڵتانەوە هەموو ڕیچگری لێكراوێكتان لیلا بێزراو بێت. لەمەشدا ـ واتە لەم دوورە پەرێزییەداـ هۆی پاڵ پێوەنەر ترسان لەزیانێكی دنیایی نەبێت، بەڵكو ترسان بێ‌ تەنیا لەخوا. ئا ئەمەش بەرزتان ئەكاتەوە بۆ پلەی لەخوا ترسان.

ئەوەی كەبەرەو باشمەندی (الاحسان) لەدوای پلەی لەخوا ترسان بەرزتان ئەكاتەوە، ئەوەیە هەوڵ بدەن بۆ دەرخستنی هەموو كارچاكی (الفضیلة)یەك كەوا خوا پێی خۆشەو پێغەمبەر پێی خۆشنوودە، وە لەهەمان كاتا تێ‌ بكۆشین بۆ تێكشكگاندنی هەموو بەدكاری (الرزیلة)یەك كەخواو پێغەمبەرصلی اللە علیە وسلم پێیان ناخۆشە. ئەبێت ئالەم ڕێگەیەدا دەست قووچاو نەبن لەڕووی بەخت كردنی گیان‌و سامان‌و ئەوەی كەلاتان بەنرخە لەكات‌و خەبات‌و هێزە فیكری‌و دڵ‌و دەروونیەكان، ئەوەش لەبەر چاو بگرن كە لەدڵتانا شتێك لەبارەی فیزو كەشخەوە پەیدا نەبێت سەباەرت بەكارو ئەركەكانی قوربانیدان‌و خۆبەخت كردن‌و لێبوردنتان لەم ڕێگەیەدا، ئەوەش هەرگیز نەیەت بەبیرتانا كەوا ئێوە ئەوەی ئەیكەن بۆ كەسیچكی ترە یان بەشی كەسێكی تیایە، بەڵكو پیچویستە وابیر بكەنەوە كەوا هیچشتا كەمتەرخەمیتان هەیە‌و كردووە لەبەرامبەر ئەو ئەركەدا كەئەبێت بەجێ بهێنرێت‌وخوای پەروەردگارتان بەرامبەر ئەوە مافی هەیە بەسەرتانەوە‌و ئێوە ئەو مافەتان بەتەواوی ڕانەپەڕاندووە.

ڕێگەكانی پەرەپێدانی پەیوەندی بەخواوە

هەڵبژاردن‌و شوێنكەوتنی ئەم ڕێگایە شتێكی ئاسان نیە، بەڵكو چەم‌و شێوێكە لەبەزەحمەت ترین چەم‌و شێوێكە لە بەزەحمەت ترین چەم‌و شێو كەبڕیینی پێویستی بەهێزێكی نائاسایی هەیە، وە ئەو ڕێگایانەی كە لەپێكەوەنانی ئەم هێزەدا ئادەمیزاد ئەتوانێ‌ پەنایان پێ ببات، ئەمانەن

1- نوێژ: نەك هەر تەنها نوێژی فەرز (فرض)‌و سوننەت‌و بەس، بەڵكو نوێژی"نوافل"یش، ئەمەش بەپێی توانا، بەڵام ئەوەی كەئەبێت لەم ڕووەوە ئاگاداری بین ئەوەیە، پێویستە ئەم نافلانە بەپێی توانا لە پەنهانییداـ واتە بەنهێنیـ بكرێت هەتا پەیوەندییە كەسیەكانتان لەگەڵ خوادا بەهێز بێت‌و سیفەتی پوختەیی‌و یاڵفتەیی‌و بێ‌ ریایتان گەشە بكات.

مەبەست لەو بەحێهێنانە پەنهانیە ئەوەیە روپامایی لەئادەمیزادا دروست نەبێت، چەنكە ئەگەر نوێژە نافلەكان بەنایبەتی لەجەرگەی شەودا بەئاشكرایی بكرێت، بێگومان ناشرین ترین جۆری روپامایی‌و خۆ بەگەورە زانین. (تكبر)ێكی پیس‌و سامناك لەئادەمیزادا دروست ئەبێت، كەئەمەش لەوانەیە دەروونی ئادەمیزاد وێران بكات‌و هەموو هەوڵێكی بدات بەدەم باوە. بەڵێ‌، ئەم جۆرە زیانانە, ڕەنگە لەدەرخستن‌و ئاشكراكردنی ناغلەو خێر‌و چاكە وە زكرەكانی تردا بێنە سەر رێی ئادەمیزاد.

2- یاد كردنی خواـ ژكر اللە: پێویستە ئادەمیزاد یاد كردنی خوای لەهیچ ساتێك لەساتەكانی ژیانیدا وە لەهیچ حاڵەتێك لەحاڵەتەكانی ژیانیدا لەبیر نەچێت. ئەبێ‌ ئەوەش بزانین، مەبەست لەم یاد كردنە كەوتنە سەر ئەو ڕێگایانە نیە كە لەم دواییەدا هەندێ‌ تیرە لەسۆفییەكان دایان هێنا یان لەهیندییە هەژارەكان‌و راهیبە گاورەكان‌و لەم لاو لەولای ترەوە وەریان گرت. بەڵكو راسترین‌و پاك ترین ڕێگەكانی یاد كردنی خوا ئەوانەن كەپێغەمبەر خۆی صلی اللە علیە وسلم گرتبونیە بەر‌و یارەكانی لێوەی فێریان ئەبوون.

پێویستە لەسەرتان، چەند ئەتوانن لەو زیكرو نزایانەی پێغەمبەرصلی اللە علیە وسلم‌و یارەكانی رچوان اللە علیهم لەبەر بكەن، بەڵام نەك هەر ئەوەندە كە لەبەریان بكەن‌و بەبێ‌ ئەوەی تێبگەن لێیان دەم‌و زمانتان بجوڵێنن پێوەیان، بەڵكە ئەبێت بەزانینی ماناوە، بەزانینی مەبەست‌و مەرامەكانیانەوە لەبەریان بكەن. ئەگەر بەم شێوەیە بێت، دیارە ئەوە چاكترین ڕێگەیە بۆ تازەكردنەوەی ڕێگەی یادی خواو بەجێهێنانی ئەرك‌و ویردەكان.

3-ڕۆژوو: نەك هەر تەنها ڕۆژووی پێویست كراوو بەس، بەڵكو دیسان رۆژووی سوننەتیش، دیارە ئەمەش بەپێی توانای ئادەمیزاد. باشترین‌و ڕاست ترین شێوەكانی ڕۆژووی سوننەت ئەوەیە خۆتان رابێنن كە لەهەموو مانگێكا سێ‌ ڕۆژ ڕۆژوو بگرن، وە بەشێوەیەكی خەست‌و تایبەتی خۆتان لەماوەی ئەو ڕۆژانەدا فێری چۆنیەتی لەحوا ترسان بكەن‌و لەخۆتانا بنج بەستی بكەن، چەنكە وەك خوا ئەفەرمێ‌، مەبەستی سەرەكی لەڕۆژوو گرتنا، فێربوونی لەخوا ترسانە، "لعلكم تتقون".

4-بەخشین لەڕێی خوادا (الانفاق فی سبیل اللە):

ئەمەش نەك هەر زەكات بەتەنیا، بەڵكو خێر كردن بەگوێرەی تواناو دەستەڵات. ئەوەی كە ئەبێت بەشێوەیەكی تایبەتی ئا لەم ڕووەوە پێنینی بكەین ئەمەیە، گەورەیی خێرو چاكەی بەحشین لەڕێی خوادا، لەزۆرو كەمی سامان‌و ماڵە بەخشراوەكەدا نیە، بەڵكو لەگەرمی گیان‌و پاكی مەبەستی بەخشینەكەدایە كەبەڕاستی بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خوا بێت.كابرایەكی هەژار، ئەگەر لەڕێگەی خوا فلسێك خەرج بكات، لەكاتێكا كەخۆی پێویستیەكی زۆریشی هەیە پێی، ئەو فلسە لای خوا زۆر زۆر خۆشەویست ترو گەورەترو نرخ بەرزترو بەپاداشت ترە لەو هەزار دینارەی كەپیاوێكی دەوڵەمەند لەڕێی خوادا خەرجی ئەكات لەو سامانە زۆرەی كەوا ئەبارێ‌ بەسەریا.

ئەوەش كیئەبێت لەگەڵ ئەمەدا بیزانن، بەخشین یەكێكە لەو ڕێگە گرنگانەی پاككردنەوەی دەروون كەوا خواو پێغەمبەر دیارییان كردوون، ئەگەر ئەتانەوێ‌ لێی تێبگەن، ئەتوانن تاقی بكەنەوە، ئەوسا بۆتان دەرئەكەوێ‌ كاریگەری ئەم بەخشین‌و خەرج كردنە چەندێ‌ گەورەیە بۆسەر دەروونی ئادەمیزاد.

بۆ نموونە: ئەگەر جارێك قاچتان خلیسكاو تاوان‌و گوناهێك ڕووی تێكردن، تەنها تەوبە بكەن‌و پەشیمان بوونەوەیەكی ڕووت‌وقووت دەرببڕن، لەجاری دووەمدا ئەگەر قاچتان خلیسكایەوە‌و تاوان‌و گوناهێك ڕووی تێكردنەوە، لەگەڵ تەوبە كردن‌و پەشیمان بوونەوەكەدا شتێكیش لەماڵ‌و سامانتان ببەخشن، ئەوسا جیاوازییەكی زۆر ئاشكرا لەنێوان ئەو دوو ویچنەیەدا بەدی ئەكەن‌و هەرگیز بەگومان نابن لەوەدا كەخێر كردن لەگەڵ تەوبە كردندا دەروونی ئادەمیزاد پاك ئەكاتەوەو هەوسارـ جلەوـی ئەگرێتەوە لەبەدكاریی‌و نابەجێیی‌و گوناه كردن، بەشێوەیەكی چاكترو بەهێزتر لەو تەوبە كردنەی كەڕووتەو خێر كردنی لەگەڵدا نیە.

ئائەمەیە ئەو بەرنامە سادەیەی كەوا خواو پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم بڕیاریان داوەو ڕێنمونیان كردووین بۆی، ئەگەر ئێوەش پەیڕەوی بكەن، پەیوەندیدار ئەبن بەخواوەو لەو كاتەدا كە لەگەڵ كەسوكارتانا ئەژین‌و ئیشوكاری ژیانی كۆمەڵایەتیتان بەجێ‌ دێنن، بەبێ‌ ئەوەی پێویستان بەوەرزشی سۆفیگەری هەبێت، لەخواـسبحانەـ نزیك ئەكەونەوە.

پێوەری پەیوەندی كردن بەخواوە

بۆ ئەوەی كەبزانن ڕادەی پەیوەندیتان بەخواوە چەندەو ئایا لەزیاد بوون‌و پەرەسەندنایە یاخۆلەكەم كردن‌و لاواز بووندایە ڕۆژ بەڕۆژ، بۆ زانینی ئەم مەبەستە، پێویستیتان بەمزگێنی پێدان لەخەودا بەڕواڵەتەكانی كەشف‌و كەرامات‌و بینینی ڕوناكی لەژوورو شوێنە تاریكەكاندا نیە، چونكە خوای بەدەستەڵات لەدڵی هەموو ئادەمیزادێكا ئاوڕزێكی داناوە بۆ پێوانەو كێشانە كردنی ئەو پەیوەندی كردنە بەخواوەو مرۆڤ خۆی ئەتوانێت بەهۆی ئەو ئامێرەوە پەیوەندی خۆی لەكاتی بێداری‌و ڕۆشنایی ڕۆژگاردا. لەهەر كاتێكا بیەوێت، پێوانەو كێشانەی بكات.

ژیانی خۆتان ، هەڵسوكەوتتان، تێكۆشانتان، هەر سۆز‌و هەست‌و حەزێك كەبەدڵتانا دێت، بیان هێنە بەر چاوی خۆتان‌و هەر خۆتان لێپرسینەوەی دەروونی خۆتان بكەن تابزانن، تاچ ڕادەیەك لەو پەیمانەدا كە لەنێوان خۆتان‌و خوای خۆتانا بەستووتانە ڕاستگۆو دڵسۆزن. ئەی پەیمانتان نەداوە كەوا باوەڕتان بەخواو پێغەمبەرەكەی‌و كتێبەكەیـ قورئانـ هەیە؟موحاسەبەی خۆتان بكەن‌و بزانن ئایا لەو سپاردانەدا كەخوا خستوونیەتە بەر دەستتان هەڵوێستتان هەڵوێستی ئەمینانەیە یان ناپاكانەیە، چ بەشێك لەكات‌و سامان‌و بەهرە (موهبە)بیریەكانتان لەڕێی خوادا سەرف ئەكەن‌و چ بەشێكیان لەڕێی ئیشو كاروباری ترتانا سەرف ئەكەن؟ هەروەها بزانن چ پەستی‌و دڵتەنگی‌و ئیشێك ڕووتان تێئەكات ئەگەر نەگبەتی ڕووی كردە بەرژەوەندی‌و سۆزی كەسیتان. ئایا هەر بەو جۆرەش پەستی‌و دڵتنەگی‌و ئێشو خەفەت ڕووتان تێئەكات كاتێ‌ ئەبینن كەوا خەڵك لەئایینەكەی خوا دەرئەچێت‌و بەبێ‌ شەرمانە پشت لەشەریعەتەكەی ئەكات‌و بەئاشكرا دەم درێژی لەبەرامبەردا ئەكات؟

ئەم پرسیارانەو وێنەو چەشنی ئەم پرسیارانە، ئەتوانن لەخۆتانیان بكەن، ئەشتوانن لەهەر كات‌و ساتێك كات‌و ساتی ژیانتانا كەبتانەوێ‌، وەڵامەكانیان لەخۆتانا بەدەست بهێنن، بەوەش ڕادەی پەیوەندی‌و پچڕاویتان لەگەڵ خوادا بزانن. بەڵام مزگێنی پێدان لەخەودا، كەشف‌و كەرامات‌و ڕۆشنایی دینن‌و شت دەركەوتن‌و. .هتد، بەدوایانا مەگەڕێن، چونكە: هیچ كەشفێك لەپەی بردن. بەڕاستی تاك‌و تەنیایی خوا لەگێژاوی ئەم دنیا مادییە دڵفرێنەدا گەورەتر نیە. .هیچ كەرامەتێك لەدامەزراویی‌و بەردەوام بوون لەسەر ڕێگەی حەق‌و خۆگرتن بەرامبەر كامی كامی شەیتان‌و نەوەكانی، بەرامبەر ترس‌و هەڕەشەكانیان، گەورەتر نیە. .هیچ ڕۆشنایی دیتنێك ناگاتە نرخ‌و ڕۆشنایی تیشكی هیدایەتی حەق لەتاریكایی ئەو كوفرو گومڕیی‌و تاوانباری‌و لەخوا یاخی بوونەدا كەئەمڕۆ هێلانەی بەسەر سەرمانەوە كردووە.

گەورەترین موژدەش كەدڵیموسڵمانی پێ‌ بگەشێتەوە ئەمەیە بڵێت: پەروەردگارم خوایە"ربی اللە"، ئەمجا دامەزراو بێت لەسەری، بەردەوام بێ‌ لەسەری"ان الذین قالو ربنا اللە ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائكة".

 

لێدوان زیادکە


هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics