٧ جەمادی یەکەم، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

پۆشاك وخۆ داپۆشینی ئافرەت (حجاب المرأة)

الحجاب:( داپۆشین، شاردنەوە. وامرأە محجوبە: خۆی بە شتێك داپۆشیووە). (1)

بڕگەی یەكەم: داپۆشین و فیترەتBala Poshi

1- هەروەك باسمان كرد كەوا لێكچوونەكی زۆر هەیە لە نێوان ژیان وپێكهاتەی هێلكەو ژیانی ئافرەت. ئەو دیوارەی دەورەی هێلكە دەیپارێزێ‌ لە هێرشەكان و هەڕەشەكانی دەوروبەر لە پێش پیتێن ودوای پیتێن، بریتیە لەو پۆشاكەی لەبەری دەكات و خۆی پێ‌ پۆشتە دەكات و دایك وباوك وكەس وكاریەتی كە هەردەم ئامادەن بۆ خزمەت كردنی وبەرگری لێ‌ كردنی كاتی بوونی باری ناهەموار. كچ كاتێ‌ لە ماڵی باوكیەتی دەتوانرێ‌ خوازبێنی بكرێت، كە ئەویش بریتیە لە خاڵەكانی پێشوازی لە ژیانی هێلكە. دوای ئەوەی ئەو سپێرمەی خوای گەورە دیاری كردووە بۆ پیتێنی هێلكە، ئەوەش وەك ئەوەیە كە كچ خوازبێنی دێت ویەكێك دەبێتە قسمەت وبەشی ئەو هەر بە ویستی خوایە. هەر كات پیتێن ڕوویدا ئەوا دیواری دەرەوەی هێلكە چەند جارەی خۆی ئەستوور دەبێ‌ و خاڵەكانی پێشوازی وپێكەوە نووسان گشتیان هەڵدەگیرێن تاوەكو هیچ سپێرمەكی تر نە توانێ‌ بچێتە ژوورەوە و كۆ پیتێن ڕووبدات، بەمەش هەموو سپێرمەكانی تر بە داخەوە لە دەورو بەری هێلكەوە دەمرن. ئەو دیمەنەش وەك ئەوەیە كاتێ‌ كچ هاوسەری بۆ دیاری كرا ئەوە بۆ كەسی تر نیە بچیتە خوازبێنی، یان پەیوەندی جینسی لەگەڵ ببەستێ‌، چونكە خاوەن هاوسەرو ماڵی خۆیەتی بۆ كەسی تر نیە دەست بخاتە كاروباری ناو ماڵیان، مەگەر ئەوانەی لە ڕێگەی ڕاستی ئیسلام و مرۆڤایەتی لایان دابێ‌.

2- جۆری پێستەی ئافرەت هەروەك لە بەرگی یەكەم باسمان كرد كەوا تەنك و ناسكتر و هەستیار ترە لە پێستەی پیاو، گەر دانەپۆشرێ‌ دەبَتە هۆكارێكی بزواندنی ئارەزووی جینسی كاتی تەماشا كردن، كە لێخشان. هەروەها بەرگەی كاریگەرەكانی دەرەوەی كەمترە گەر بەردەوام بەدەرەوە بێت.

ئافرەتی موسڵمان بە پۆشاكێكی تایبەت ناسراوە كە دەیپارێزێ‌ لە كاریگەرەكانی دەرەوە، لە هەردوو ڕووی واتایی وماددی. لەهەمان كات ئافرەتی موسڵمان وەڵامی بانگەوازی خوای گەورەی داوەتەوە، وەك ئارەزوویەكی فیتری وئەركێكی خوایی.

خۆ داپۆشین جوانیەكی تایبەت دەبەخشێ‌ بە ئافرەت هەروەك چۆن كلاوەی زێرین هۆكاری جوانی ڕازاوەیی هێلكە بوو، بەهەمان شێوە پۆشتەیی جوانترین هۆكاری جوانیە، جوانترە لە ڕازاندنەوە بە خشڵ و هۆكارەكانی تری خۆ ڕازاندنەوە.

پارێزگاری ئافرەت لە حەیاو شەرم و پاكی خۆی پارێزگاریە لە عەزیزترین مولكی ئافرەت، ئەوەش هەر بۆ بەرژەوەندی خۆیەتی لە هەردوو دونیادا. ڕاكردن بە دوای ئارەزووە جینسیەكان لە بەرژەوەندی ئافرەت نیە چونكە هەر كەسێك بكەوێتە ناو ئەو ئارەزووانە ئەوا هەموو موڵكی لەدەست دەدات، ناتوانی لەناو ئەو چوارچێوە بێتە دەرەوە. ئەو ئارەزووە یەك سروشتی تایبەتی هەیە ئەویش ئەوەیە كە كۆتایی نایەت، بەردەوام پاڵ بە خاوەنەكەی دەنێت بۆ زیاتر چوونە ناو ئەو كارە، دوایی بۆ كارە نامۆكان و شازەكان. هەر بۆیە ئیسلام هەندێ‌ مەرج وپابەندی بۆ ئەو ئارەزووانە داناوە تاوەكو لە چوارچێوەی مرۆڤایەتی دەرنەچێ‌ بگاتە تەنها ئارەزوویەكی ئاژەڵی. حۆداپۆشین یەكێكە لەو هۆكارە گرنگانەی وەك بەربەستێكی پلە یەكەمە بەرامبەر بەو ئارەزووانە هەم بۆ خودی ئافرەتەكە، هەم بۆ ئەوانەی نیازی خراپیان هەیە، لەبەر ئەو هۆیەشە ئاینی ئیسلام گرنگی تایبەتی بە خۆ داپۆشین داوەو مەرجی تایبەتی بۆ داناوەو ژمارەیەكی زۆر لە ئایەت و فەرموودەی دەربارەیەوە هاتووە.

[يَابَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ] الاعراف: 26. شەهید سەید قوتب دەربارەی ئەو ئایەتە دەڵێ‌: هاوڕێكیەكی زۆر پتەو هەیە لە نێوان تەقوای خوداو پۆشاكی داپۆشەری عەورەت و هۆكاری جوانی، هەردووكیان داپۆشەرن، یەكەمیان عەورەتی دڵ دادەپۆشی ودەیڕازێنێتەوە، ئەوی تریان عەورەتی لەش دادەپۆشێ‌ ودەیڕازێنێتەوە. ئەو دووانەش هاوڕێكن. داپۆشینی عەورەت شتێكی ژینگەیی وكاتی نیە، بەڵكو فەرمانێكی خوایی یە وخۆڕسكە لەناو ناخی ئادەمیزاددا. خوای گەورە لە زەوی كەرەسەی تەواوی بۆ پۆشاك وخۆ داپۆشین دابین كردووە بۆ ئادەمیزاد، تواناشی پێ‌ داون بۆ بەكارهێنانی. [لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ]. (2)

پۆشتەیی میژوویەكی زۆر كۆنی هەیە، ئاینی ئیسلامیش یەكەم شەریعەت نیە كە خۆ داپۆشینی واجب كردبێ‌ لەسەر ئافرەت. بەڵكو لە نەتەوەكانی زۆر كۆن ئەو دەستوورە باو بووە، وەك: لە شەریعەتی زەردەشت ویەهودی و مەسیحی، بەڵام لای عەرەب لە پێش ئیسلامدا نەبووە.

هەروەك لە پەیمانی كۆندا (العهد القدیم- التوراە)دا هاتووە: ( خوا دەڵێ‌ گەر كچانی سەهیۆن بە لووت بەرزی بەڕێوە چوون، ملیان درێژ كردوو، چاو بازیان كرد، بە هەنگاوی كورت وخۆ بادان، پێیان لە زەوی بەتوندی كوتا تاوەكو دەنگی خلخالەكانیان بێت، ئەوا گەورەی سەهیون ئاگاداریانە، خواش بە ڕووتیان دادەنێ‌. بۆیە لە جیاتی بۆنی خۆش بۆگەنن، كەچەڵیان دەكات لەجیاتی قژ لوولی، پشتێنەی لەناوچوون لە جیاتی كەمەربەند، سووتان وكەوی لە جیاتی جوانی).(3)

لە پەیمانی نوێدا هاتووە (العهد الجدید- الإنجیل): (ئافرەتان خۆیان بڕازێننەوە بە پۆشاكی حەیاو شەرم، وەرع وتەقوا، نەوەك بە زێڕو دوڕو گەوهەرو پۆشاكی گران بەها. هەر ئەوەیە لە ئافرەتی باوەڕدارو خاوەنی چاكە خوازی دەوەشێتەوە، فێری كەم دواندن بێت لەگەڵ هەر سەر نواندنێك)(4).

بوونی خۆداپۆشین لەناو هەندێ‌ نەتەوەی پێش ئیسلام لەبەر یەكێك لەو هۆیانە بووە:

1- وەك فەرمانێكی ئاینی.

2- وەك فەلسەفەیەكی بەرەو ڕەهبانی بوون، لای هەندێ‌ لە مەسیحیەكان دەبینرێ‌.

3- لەبەر نەمانی هێمنی وئاسایشی ووڵات، نەمانی خوڕەوشت لە ناو كۆمەڵگە. بەمەش خۆ داپۆشین دەبێتە بیردۆزێكی كۆمەڵایەتی نەوەك ئاینی.

4- لە ئەنجامی غیرەت وحەسوودی پیاو بووە بەرامبەر بە ئافرەت.

ئاینی پاكی ئیسلام بەیەك چاو تەماشای هەردوو ڕەگەز دەكات، هیچ پایەو بەرزیەك بۆ یەكیان نیە لەسەر ئەوی تر مەگەر بەرزی لە تەقواو خوا پەرستی نەبێ‌. حوكمەكانی ئیسلام دایناوە بەتەواوی گونجاوە لەگەڵ باری جەستەو دەرونی هەریەكیان، هەندێ‌ كار كردنی لەلایەن پیاوەوە حەرامە چونكە بۆ فەساد سەردەكێشێ‌ ، بەهەمان شێوە كاری تر هەیە گەر ئافرەت بیكات حەرامە چونكە ئەویش بۆ فەساد سەر دەكێشێ‌. هەردووكیان تەواوكاری یەكترن، بەكاری تایبەتی هەردووكیان ڕەوڕەوەی ژیان بەرەو پێشەوە دەڕوات. ئەو ئایەتانەی قورئانی پیرۆز كە فەرمانی بە خۆداپۆشین كردووە:

[وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوْ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الإِرْبَةِ مِنْ الرِّجَالِ أَوْ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلاَ يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ]النور: 31

• [يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلاَ يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا]الاحزاب: 59.

• [وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ] الاحزاب: 53.

ئاینی ئیسلام جۆرە پۆشاكێكی تایبەتی فەرز نەكردووە بۆ خۆ داپۆشین بۆ ئافرەتان، بەڵكو هەندێ‌ مەرجی تایبەتی داناوە پێویستە هەبێت لە هەموو ئەو پۆشاكانەی كە بۆ داپۆشین بەكاردێت، ئەوەش بە گوێرەی گۆڕانی نەتەوەو ووڵاتەكان دەگۆڕێ‌. ئاینی ئیسلام هەموو عورف وعادەتێكی نەزانی پێش ئیسلامی وەلا نەناوە گەر پێچەوانەی شەرعی خوا نەبێت. دەربارەی پۆشاك، بەهەمان شێوە هەموو جۆرە پۆشاكێكی قەدەغە نەكردووە بەڵام گۆرانكاری پێویست و مەرجی تایبەتی بۆ داناوە.

زانایانی ئیسلام لە ڕوانگەی ئایەت وفەرموودەكانەوە هەندێ‌ مەرجیان بۆ خۆداپۆشین داناوە.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. ابن منظور، لسان العرب، 3/50.

2. سيد قطب، في ظلال القرآن ،3/1278.

3. العهد القديم، الكتاب المقدس ـ كتب الشريعة الخمسة، سفر بنوءة إشعيا، الإصحاح الثالث، ص400.

4. العـهد الجـديد، الكـتاب المقدس، رسـالة بولس الرسول الأولى إلـى تيمـوثاوس، ص339.

لێدوان زیادکە


هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics