هەینی، ٢٧ شەوال، ١٤٣٨هـ
قەبارەی نووسین

ئەتەكێت لە زیانی بیغەمبەری خوا (درودی خوای لەسەربیت)


(جەند وانەیەك لە دبلوماسیەتی بیغەمبەری خوا(درودی خوای لەسەربیت)


(اتكیت ) ئەتەكیت كومەلیك یاسای مامەلەكردنە لەكەل بەرامبەر لە كاتی كورو كوبونەوەو میوانداری و كارو باری دەرەوە وبەیوەندیەكانی مروف لەكەل كومەلكاو بیكانەو خیزان ودەوروبەر بەكشتی كە ئاستی ئەو كەسە بیشان دەدات و رەنكدانەوەی زەوق وسەلیقە و ئاستی روشنبیری یەتی . ئەتەكیت بەشیكی كرنكە لە زیانی دبلوماسی بیویستە هەمیشە لە كور وكوبوونەوەكان بەیرەوی بكات وفەراموشی نەكات. ئەتەكیت ووشەیەكی فرنسیە لەبنەرەتدا وموركی روزئاوای بیوەدیارە بەلام لەكەل ئەوەش دا زوریك لەم بنەمایانە لەكەل ئیسلام دەكونجین و بیغەمبەری خوا بیش ئەوان فیری كردووین وداوامان لی دەكات بەیوەست بین بییەوە بویە لەمەش هەر سەرمەشقی مروفایەتیە بەتایبەتی بو موسلمانان. بیغەمبەردرودی خوای لەسەربیت لەلایەن خواوە بەروەردەكراوە (ادبنی ربی فاحسن تأدیبی) ئینجا هاتووە ئیمەی بەروەردەی كردووە لەهەموو بوارەكانی زیان . خوی لەسەرووی هەموو خورەوشتیكی جوان و كەورەیە (وانك لعلی خلق عڤیم) وەبیناسەی ئایین دەكات بە خورەوشتی جوان (الدین حسن الخلق) وەبەتایبەت نیردراوە بو تەواوكردنی هەموو خورەوشتیكی جوان (انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق) بویە جوانترین مامەلەی كردووە لەكەل خوداو خەلك بەكشتی لەبەرزترین ئاستی مامەلەكردن بەلكو بەهوی ئەم مامەلە جوانە بووە بوتە بیشەنك و سەرمەشق لەهەمووبوارەكان بویە بەبیوستم زانی تیشك بخەمەسەر كومەلە بواریك كەبیغەمبەری خوا فەرمانی بی كردووە ولەكەل ئەتەكیتی دبلوماسیشدا دەكونجیت:
1-لە ئەتەكیت دا بیوستە كرنكی بدەیت بە جلو بەرك و جوانكاری خوت بوئەوەی لەناو خەلك بەجوانی دیاربكەویت ئەوتا بیغەمبەر درودی خوای لەسەربیت دەفەرمویت (كونوا كالشامە بین الناس) تاكو بناسرینەوە لە ناو خەلكا لە جوانیدا هەروەها خوای كەورە دەفەرمویت (خژوا زینتكم عند كل مسجد) .
2-لە ئەتەكیت بیویست دەكات روو خوش و دەم بەزەردەخەنە بیت بیغەمبەریش درودی خوای لەسەربیت ئەمە بە صدقە ناودەبات (تبسمك بوجه اخیك صدقە),
3-لەئەتەكیت دا دەبی ووشەی جوان بەكاربینیت ودلی خەلك خوش بكەیت (الكلمە الطیبە صدقە).
4-لەاتكیت دا دەبی بەخوشترین ناو بانكی بەرامبەرت بكەیت ووەكو ریزیك نازناو لقب بەكاربهینی وەكو جلالە الملك ومعالی الوزیر وسعادە السفیر وسماحە الشیخ یان سماحە المفتی الخ بەهەمان شیوە بیغەمبەری خوا (عظیم الروم) و(عظیم الفرس) ی بەكارهیناوە بو بی باوەران ، هەروەها ناوی لە هاوەلە خوشەویستەكانی ناوە الصدیق والفاروق و ژو النورین واسد الله ، سیف الله المسلول و امین هژه الامە وحواری و حبر الامە و هتد.بەلكو ناوی هەندی كەسی كوریوە ,(صعب )ی كردووە بە (سهل ) و (حرب) ی كردووە بە حسن ...هتد
5-مجاملە كردن بەشیكی كرنكە لە ئەتەكیتی دبلوماسی بو نزیك بونەوە ودروست بوونی خوشەویستی وریز ئەوەتا بیغەمبەر(درودی خوای لەسەربیت) بە (اشج بن قیس) دەلیت كە موشریكە بەلام دووسیفەتی جوانی تیدایە (ان فیك خصلتین یحبهما الله ورسوله الحلم والاناە ) لەسەرخویی و نەرم ونیانی ودوعای بودوو عومەر كردوە تاكو خوا هیدایەتیان بدات و مجاملەی ابوسفیانی كردووە (من دخل دار ابو سفیان فهو امن) بەشیك لەزەكاتی داوە بە (المۆلفە قلوبهم) تاكو دلیان رابكیشیت بو ئیسلام.
بویە ئیمەش شەرم نەكەین ئەكەر سەركردەكانمان هەندی سیفەتی باشیان هەبوو دەست خوشیان لیبكەین ومجاملەیان بكەین و بەلكو ببیتە هوی ئەوەی كرنكیان بی بدات وزیاتر دلی بكریتەوە بو قسەو ئاموزكاری بانكخوازان و زانایان جونكە هەموو مروفیك جەند سیفەتیكی باشی تیدایە ئەوەش لەبیرنەكەین موسی وهارون رەوانەی لای فرعەون كران خوای كەورە بیی ووتن (فقولا له قولا لینا لعله یتژكر او یخشی).
6-كرنكی دان بەدەعوەت و میوانداری هوكاریكی كرنكە لەزیانی دبلوماسی بو توندو تول كردنی بەیوەندی لەمەش كومەلیك ئەتەكیتی جوان هەیە كەبیویستە میوان و خاوەن مال بەیرەوی بكەن ئەمەش لەزیان وفەرموودەكانی بیغەمبەر (درودی خوای لەسەربیت) زور روونە ئەوەتا یەكیك لە ئەركی موسلمان لەسەر موسلمان ئەوەیە كە وەلامی دەعوەتەكەی بداتەوە( اذا دعاك فاستجب) خویشی هەركەسیك دەعوەتی كردبیت وەلامی داوەتەوە تەنانەت جولەكەكان ئەمەیان بەفرسەت زانی و زەهریان بوخستە ناو خواردنەكە.زور بونە هەیە كە دەرفەتیكی باشە بو ئەم مەبەستە وەكو جەزنەكان و ناونانی مندال (عەقیقە ) و زن هینان .
7-كرنكی دان بەئافرەت وشیوازی مامەلە كردن لەكەلیا و بەشداری بی كردنی لەزوریك لەبوارەكانی زیاندا وتەنانەت بەدەركەوتنیان لەكەل هاوسەرەكانیان لەكاتی سەفەرو كاتی هەلبزاردن وبونەی تر بوتە بەشیكی كرنك لە ئەتەكیتی دبلوماسی سەردەم لەمەشا هەر بیغەمبەر(درودی خوای لەسەربی) سەرمەشقە ئەوەتا لەوسەردەمە دەفەرموی (رفقا بالقواریر) (واستوصوا بالنسا‌و خیرا )هەروەها تیرو بشكی لەنیوان خیزانەكانی دەكرد كاتیك دەیویست بجیت بو بەرەكانی جەنك !! تەنانەت ببوون بەراویزكاری راستەقینە ئەوەتا ام سلمە جون رزكاری دەكات كاتیك كەتورە دەبیت لەهاوەلەكانی كە بەكوی ناكەن لە حدیبیە، ئەو ئاموزكاری دەكات كەبجیت سەری خوی بتاشیت ئینجا ئەوانیش لەدوای ئەو دەست دەكەن بەسەرتراشین و ئیحرامیان دەشكینن.
8-كرنكی دان بە موعد و ئامادەبوون لەكاتی خوی لەبنەمانی ئەتەكیتی سەردەمە كەئەویش بشكی شیری بەردەكەویت لەئیسلامدا هەرجەند زور جارموسلمانان بشتكوی دەخەن (اذا وعد اخلف) بوتە نیشانەی جیاكردنەوەی موسلمانی راستەقینە لەكەل منافقەكان.
9- لەئەتەكیتی دبلوماسیی بیویست دەكات سوباسی خاوەن مال بكریت یان ئەولایەنەی هەستاوە بەدەعوەتەكە بیغەمبەری خواش دەفەرمویت (اكل طعامك الابرار وافطر عندكم الصائمون وصلت علیكم الملائكە)
10- دوای نانخواردن نابی زور بمینیتەوە ببیتە باركران لەسەر خاوەن مال بویە لەسەدەكانی ناەوەراست لە ئەوروبا بەم جورە میوانانەیان دەووت (cold shoulder) بەمیوانیك دەووتریت كەزور دەمایەوە ئەوانیش لەبەرامبەر ئەوە بارجە كوشتیكی ساردیان لەشانی مانكا بی دەدا بوئەوەی لەكەل خویان بیبەنەوە بەلكو لەكولیان ببنەوە.ئەوەتا خوای كەورە ئاموزكاری موسلمانان دەكات دوای نانخواردن زور مەمیننەوەو بیغەمبەر ئەزیەت مەدەن ئەو شەرم دەكات بیتان بلیت.
11- لە ئەتەكیتی نانخواردن نابی دەست بو خواردنی ئەملاولا دریز بكەیت بیویست دەكات لەبەردەم خوت بخویت ئەوتا بیغەمبەر(درودی خوای لەسەربیت) منالەكان لەسەر ئەمە بەروەردەدەكات (یاغلام سم الله و كل بیمینك وكل مایلیك).
12- لە ئەتەكیت دەلی نابی فوو لەخواردن و خواردنەوە بكەیت لی كەری باتوزیك ساردبیتەوە ئەوەتا ئەم بیغەمبەرە ماموستایە (درودی خوای لەسەربیت ) وانەیەكی ترمان فیردەكات كە فوولە خواردنەوە مەكن، هەتا لەرووی تەندروستیشەوە باش نیە
13تەوقەكردن لەئەتەكیت لە دیاردە جوانەكانە وە دەبیتە هوی نزیك بوونەوەی زیاترو لیخوشبوونی خوا .
14- یەكیك لە بوارە كرنكەكانی ئەتەكیت شیوازی قسەكردن و كویكرتنە لەبەرامبەر تا قسەی خوی تەواوبكات ئینجا ئەو دەست بیبكات ئەوەتا بیغەمبەرخوا لەلوتكەی ئەتەكیت دایە كاتیك كوی لەبی باوەریك دەكریت بیی دەفەرموی (افرغت یا ابا الولید؟) ئینجا قسەی خوی دەكات .كوی كرتنی بیغەمبەردرودی خوای لەسەربیت بو خەلك لەرادەیەك بووە كە دووروەكان بییان ووتوە (اذن) واتە هەموو كیانی بوتە كوی (ویقولون هو اذن قل اذن خیر لكم) ئەمەش بیوستە كاربەدەست و فەرمانرەواكان بیغەمبەری خوا بكەن بە سەرمەشق لەم بوارە وكوی لە هاوولاتیان بكرن كەبەمەش كەورە دەبن نەك بەبیجەوانەوە .
15- ئەتەكیت داوامان لی دەكات قسەكانمان كورت وبر مانا بیت ئەوەتا بیغەمبەری خواش دەفەرمویت (اعطیت جوامع الكلم ) هەروەها ووتراوە خیر الكلام ماقل ودل قسەی كەم وبر مانا ناسنامەی مروفی زیرو دانایە.
16- ددان شوشتن بەسیواك و كرنكی دان بەوەی سیرو بیازنەخویت كاتیك دییتە مزكەوت وناو خەلك ، وە بون خوش كردن دەبیتە زەمینە خوشكردن بونزیك بوونەوە. ئەمانە هەموو سونەتن و بنەمای كرنكن لە ئەتەكیتی دبلوماسی دا.
17- بیشكەشكردنی كول بەتایبەتی لەبونەكان بوتە ئەتەكیتی سەردەم كەجی بیغەمبەردرودی خوای لەسەربیت دەفەرمویت ئەكەر رەیحانەیكتان بیشكەش كرا ئەوا رەتی مەكەنەوە (من عرض علیه ریحان فلا یرده فانه خفیف المحمل طیب الریح)
18- نابی ئاو یان هەرخواردنەوەیەك بەجاریك بخویتەوە بەلكە بەسی جار ئەمەش ئەتەكیتی سەردەم بومان دەكات بەیاسایەك لەكاتی خواردنەوەیان.
19-خواردن بیشكەش كردنی خیزانت وبەرزكردنەوەی بوناودەمی خیزانەكەت بوتە ئەتەكیتی سەردەم ئەوەتابیغەمبەر(درودی خوای لەسەربیت) هانمان دەدات وابكەین بەلكو بەباشترین صدقە ناوی دەبات( افضل صدقە لقمە یچعها الرجل فی فم زوجته).
20-دەركا كردنەوە بوئافرەت لەم سەردەمە بوتە ئەتەكیت كەجی بیغەمبەر(درودی خوای لەسەربیت ) رانی خوی دادەنی بوخیزانی تاكو بەرزبیتەوە بو سەر كەزاوەكەی كەدروستیان كردبوو بوی لەغزوەی خیبر، ئەی لەكاتی ئاسایی دەبی جون بوبیت؟؟
لەكوتاییدا دەلیم خوزكە وولاتە ئیسلامیەكان ریك دەكەوتن لەسەر ئەتەكیتی ئیسلامی و جیتر خویان بابەند نەدەكرد بە هەندی لەو ئەتەكیتانەی كەناكونجیت لەكەل ئیسلامدا ئەمەش دەبووە نیشانەیەك بو بەرزی شاریتانیەتی ئیسلامی وباشكو نەبوونی بەشارستانیەتی روزئاوا بویە بیغەمبەردرودی خوای لەسەربیت حەز دەكات قبلە بكوریت ولەزور شت خوی لە جولەكەكان و بی باوەران جیاكردوتەوەو سەربەخویی لەزور شت راكەیاندووە بوئەوەی زیاتر سیمای شارستانیەتی ئیسلامی بەدەربخات.

لێدوان زیادکە


هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics