٧ جەمادی یەکەم، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

هەڵكەندنی بیری زەم زەم (ئەڵقەی شەشەم)

عبد المطلب یەكێك بوو لە پیاوە ڕیش سپی و ناودارەكانی قوڕەیش ، باپیری پێغەمبەری خوا بوو (صلى الله عليه وسلم) لە خەوی دا خەوی بینی پێ‌ ی ووترا كە هەستێ‌ بە هەڵكەندنی بیری زەمزەم وە شوێنەكەی بۆ دیاری كرا، چونكە بیری زەمزەم دوای پێغەمبەر ئیسماعیل (عليه السلام) پڕبووبووە وە و كەس نەیدەزانی ئەو بیرە شوێنەكەی لە كوێ‌ دایە تا دەری بدەن و تازە ببێتەوە و پڕ ئاو بێت . بیری زەم زەم

بەسەر هاتی ئەم خەوەی عبدالمطلب عەلی كوڕی ئەبی طالیب دەیگێڕێتەوە بۆمان لەسەر زمانی عبدالمطلب و دەفەرموێت: ( من كاتێ‌ خەوتبووم لە پەنا كەعبەدا یەكێك هات بۆ لام ووتی: هەستە پاكەكە هەڵكەنە ؟ ووتم پاكەكە چی یە؟ خەوەكەم نەما هەستام بۆ بەیانی گەڕامەوە بۆ شوێنی خۆم لەوێدا خەوتم و لە خەومدا هەمان دەنگی پێشوو هاتەوە گوێم ووتی: هەستە پڕ خێرەكە هەڵكەنە؟ ووتم : پڕخێرەكە چی یە ؟ ) و دەنگەكە نەما منش بە ئاگاهاتم ، دەفەرموێت: بۆ ڕۆژی دوایی (واتە: سێ‌ یەم ) هاتمەوە و خەوتم وە هەمان دەنگ هاتەوە و پێ‌ ی ووتم هەستە هەرە گران بەهاو بەسودەكە هەڵكەنە ؟ ووتم: گران بەهاكە چی یە ؟ دەنگەكە نەما بۆ ڕۆژی چوارەم هاتمەوە و خەوتم دیسان هەمان دەنگم لە خەودا لێ‌ پەیدا بوو ووتی: هەستە زەم زەم هەڵكەنە ؟ ووتم زەم زەم چی یە ؟ ووتی: زەم زەم بیرێكە ئاوەكەی هەرگیز كۆتایی نایەت و كەم ناكات حاجیەكانی ماڵی خوای پێ‌ تێر ئاوبكە لە نێوان خوێن وتەرسەكاندا لای جێ‌ دەنوكی قەلە ڕەشە و پەڵاویەكەی لای شارە مێروولەكە دایە ، (واتە:ئەو سێ‌ نیشانەیەی پێدام كە بیرەكە لە وێدایە).

ئیبن و ئیسحاق دەیگێڕێتەوە و دەفەرموێت: (كاتێ‌ شوێنەكەی بۆ ڕوون بووەوە و جێگەكەی پێ‌ نیشان درا بۆی دەركەوت كە ئەو خەوە ڕاستەو لە لایەن خواوەیە ، هەر بەیانی لەگەڵ تاقە كوڕەكەی دا ( حارثی كوڕی عبدالمطلب كە ئەو كاتە هەر ئەو كوڕەی هەبوو ) هەستا بە پاچ و خاكەنازی خۆیەوە ڕۆی بەرەو ئەو جێگەیەی پێ‌ ی نیشان درابوو كەلە شوێنی قەلەڕەشەكەدا هەلێ‌ كەنێت وە( دەفەرموێت) كە هەلێ‌ كەند و گەیشتە تەڕایی ووتی: (الله اكبر) وە قوڕەیش زانیان كە بیرەكەی دۆزیوەتەوە و گەیشتۆتە ئاو ئەوان هاتن و هەڵیان كوتایە سەری ووتیان: ئەی عبد المطلب ئەمە بیری ئیسماعیلی باوە گەورەمانە ومافی خۆشمانی تێدایە بەشدارمان بكە ؟ ، ووتی: نەخێر ئەمە شتێكە تەنها بە من دراوە ، و تایبەتە بەمنەوە ، ووتیان : نەخێر یان دەبێ‌ بەشمان بدەیت یان وازت لێ‌ ناهێنین و دادگایت دەكەین لای یەكێك ، ئەویش ووتی: كێ‌ بە دادوەر دەزانن با بچین بۆ لای دادگایم بكەن ، ئەوانیش كۆبوونەوە لەسەر ئەوەی كە بچنە لای قەشەیەكی بەنی سەعدی كوڕی هوزەیم لە چوار دەوری شام دا . تا ئەو دادوەریان بێت كە ئەو بیرە مافی كێ‌ یە ) .

عبد المطلب خۆیی و هەندێ‌ لە پیاوانی عەبدمەناف لەگەڵ لایەنەكانی تری قوڕەیش وەكو بەنی موغیرەو بەنی عەدی و بەنی عبدالدار هەر لایەنێك لەمانە چەند كەسانێكیان لێ‌ هەڵبژاردرا هەموویان پێكەوە بەڕێگادا بەڕێكەوتن بەرەو شام كاتێ‌ گەیشتنە جێگەیەكی چۆڵەوانی و ئاویان لێ‌ كەم بووە وە عبد المطلب و بەنی مەناف ئاویان پێ‌ نەما داوای ئاویان كرد لە هاوەڵانی تریان ، ئەوانیش ووتیان: ناتوانین ئاوتان بدەینی چونكە شوێنەكە چۆڵەوانی یە و دەترسین ئێمەش ئاوەكەمان كەم بكات و لە تینویەتیدا بخنكێین، ئەفەرموێت: بەم جۆرە تینویەتی یەكەش گەیشتە ئەوان و گەیشتە تیرەو هۆزەكانی تر.

عبدالمطلب زانی كە پاش ماوەیەكی تر ئاو دەبڕێت لە هەر هەموویان نەك لەوان بە تەنها بۆیە ڕاوێژی پێكردن ووتی: چی بكەین ئێستا؟ ئەوانیش ووتیان: بۆچونمان وەكو بۆچونی تۆ وایە چی دەڵێیت: با ئەنجامی بدەین؟، عبدالمطلب ووتی: من وای بەباش دەزانم هەموو پیاوێك لە ئێمە گۆڕی خۆی بە دەستی خۆی هەڵكەنێت و لەناویدا دابنیشێت و چاوەڕوانی مردن بكات و ئەگەر مردیش ئەوا یەكێكمان دەبێت پاڵێك بەیەكێكمانەوە بنێت و بیخاتە ناوگۆڕەكەیەوە تاكو هەموومان دەشاردرێ ینەوە وە دوا كەسمان ئەگەر نەشاردرێتەوە یەكێك دەبێت بیشارێتەوە ، نەشاردنەوەی یەك كەس چاكترە لە نەشاردنەوەی كۆمەڵێك، ئەفەرموێت: هەموویان چاڵیان هەڵكەند و چاوەڕێ‌ ی مردنیان دەكرد لەناكاو عبد المطلب ووتی: وەڵاهی ئێمە بە دەستی خۆمان خۆمان دەخەینە ناو مردنەوە بەڵام با هەستین سۆراخێكی پەیداكردنی ئاو بكەین؟ بەڕاستی ئەمە بێ‌ دەسەڵاتی یە . هەستن با بگەڕێن بەڵكو خوای گەورە ئاوێكمان پێ‌ ببەخشێت ، لە هەندێ‌ جێگەدا، ئەوانیش خۆیان كۆكردەوە و عبد المطلبیش ووتی: من دەڕۆم ، هەر هەڵسا و سواری ووشترەكەی بوو لەژێر پێ‌ ی قاچی ووشترەكە یدا یەك كانی ئاوی شیرین دەرچوو عبد المطلبیش كە ئاوەكەی بینی ووتی: ( الله اكبر ). هاوەڵەكانیشی بە هەمان شێوە پاشان عبد المطلبیش دابەزی ئاوە شیرینەكەی خواردەوە و كوڕانی بەنی مەناف لێیان خواردەوەو ئەو شتانەی پێیان بوو پڕیان كرد لە ئاو پاشان داوای لە لایەنەكانی تری قوڕەیش كرد كەبێن لەو كانی یە تێر ئاو بخۆنەوە و تێرئاوبن ئەوانیش هاتن و تێر ئاویان خواردەوە دوای خواردنەوەی ئاوەكە لایەنەكانی تری قوڕەیش ووتیان:

(( قد والله قضی لك علینا یا عبد المطلب )) واتە: وەڵلاهی خوا كارەكەی بۆیەك لاكردینەوە و بەخشیە تۆ وەڵاهی بەهیچ جۆرێك ململانێت لەگەڵ ناكەین لەسەر ئاوی زەم زەم ، ئەو خوایەی لەم زەوی یە چۆڵ و بیابانەدا ئەم ئاوەی بۆ تۆ هەڵقوڵاند هەر ئەو خوایەیە كە زەمزەمی نیشان داویت وە كردویەتی بەموڵكی خۆت بڕۆ بە دەستی خۆت ئاو ببەخشە زەم زەم تەنها موڵكی تۆیە، بەم شێوەیە هەموویان ڕازی بوون كە عبد المطلب و بەنی مەناف ئاو بەخشەری (سیقایەتی) حاجی یەكان بكەن وە خاوەنی بیری زەم زەم بن تا كۆتایی زەمان )(١١)

هەروەها پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) لە ڕزگاركردنی مەككەدا هەمان سەروەری گێڕایەوە بۆ بەنی مەناف بۆیە پێغەمبەری ئازیز(صلى الله عليه وسلم) بە كوڕانی بەنی مەنافی فەرموو: (( انزعوا بنی عبدالمطلب فلولا ان یغلبكم الناس علی سقایتكم لنزعت معكم )) واتە: ئاوی زەم زەم هەڵگۆزن ئەی كوڕانی بەنی عبد المگلب گەر لەبەر ئەوە نەبێت خەڵكان بە سونەتی بزانن و زاڵ ببن بە سەرتاندا و بەخشینی ئاوی زەم زەم تان لێ‌ زەوت كەن ئەوا منیش دەهاتم و لە گەڵتاندا ئاوی زەم زەمم هەڵ دەگۆزی و دەم بەخشی یە حاجیەكان ) .(١٢)

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١١) أخرجه : ابن هشام في ( السيرة ) ( ١/١٩٠) و قال محققاه :إسناده حسن ، و البيهقي في (الدلائل) ( ١/٩٣-٩٧)، و قال إبراهيم العلي: في ( صحيح السيرة )(١٦): إسناده صحيح.

(١٢) اخرجه: أحمد (٣٥٢٧) وقال محققه : اسناده صحيح على شرط مسلم ، و الطبراني (١١/٨٠) ، و قال ابن كثير: في (البداية) (٥/١٩٣) رواه أحمد و اسناده على شرط مسلم ، و اخرجه البخاري ( ١٦٣٥ ) ، و ابن خزيمة ( ٢٩٤١ ) ، و ابن حيان ( ٥٣٩٢) و الطبراني ( ١١٩٦٣) ، و الحاكم ( ١/٤٧٥ ) ، و البيهقي (٥/١٤٧) بلفظ: ((لولا ان تغلبوا لنزلت حتى اضع الحبل على هذه )) و أشار إلى عاتقه .

لێدوان زیادکە


بابەتە پەیوەندیدارەکان

هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics