هەینی، ٢٨ سەفەر، ١٤٣٩هـ
قەبارەی نووسین

خوای گەورە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەپارێزێت لە پێش ناردنیدا

Rasu1( ابن إسحاق ) دەفەرموێت : ( پێغەمبەری ئازیز (صلى الله عليه وسلم) گەورە بوو وە خوای گەورە پاراستی لە هەموو كارێكی نابەجێ ی نەفامی چونكە دەیویست ئەو هەموو ڕێز و سەروەری یەی پێ‌ ببەخشێت و بیكاتە ڕیزی پێغەمبەرانەوە (علیهم السلام) ، پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم)لە ناو خزمەكانیدا لە هەموویان خوڕەوشت جوانتر بوو، لە هەموویان چاكەی زۆرتر بوو، لە هەموویان بەشەرەف تر بوو، لە دراوسێتی دا لە هەموویان چاكتر بوو ، لە هەموویان لەسەر خۆتر بوو ، لە هەر هەموویان ڕاستگۆتر و دەست پاكتر بوو وە دوورترین كەس بوو لەو خراپانەی كە مرۆڤی پێ‌ لەكەدار دەبێت. خزمانی خۆی بەدان پیانانی خۆیان نازناوی ( الصادق الامین) واتە: ڕاستگۆ و متمانە پێكراویان لێ‌ نابوو چونكە خاوەنی ئەو هەموو خوڕەوشتە جوانانە بوو ) (66) .

لەو نموونە بەرزانەی كە ئەم ڕاستی یە دووپات دەكاتەوە و دەری دەخات:

1 - ( ئیمامی عەلی ) (ر.ض)دەفەرموێت : پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم)فەرموویەتی : ( ما هممت بقبیح مما یهم به أهل الجاهلیە إلاّ مرتین من الدهر كلتاهما عصمنی الله منهما ......الخ ) واتە: نیازی ئەنجامدانی شتێكی ناشرینم نەكردووە لەوەی كەسانی زەمانی جاهیلی كردوویانە تەنها دوو جار نەبێت ، هەردوو جارەكەش خوای گەورە منی پاراست: شەوێكیان گەنجێك لە قوڕەیش لەگەڵم دا بوو لە ناو مەڕەكاندا و هەردووكمان دەمانلەوەڕاند پێم ووت: ئاگات لە مەڕەكانم بێت تا ئەم شەو دەچمەوە مەككە و شەوچەرە دەكەم وەك گەنجەكانی مەككە شەوچەرە دەكەن، ووتی : بەڵێ‌ ، منیش چووم تا گەیشتمە یەكەم خانوو لە خانووەكانی مەككە ( واتە: ئەوپەڕی شاری مەككە ) گوێم لە دەنگی گۆرانی و دەف و جوزەلە بوو ووتم: ئەمە چی یە؟ ووتیان:

ئەوە فڵان ژنە شووی كردووە بە فڵان پیاو و باسی پیاوێكی قوڕەیشیان كرد كە كچێكی قوڕەیشی گواستۆتەوە، منیش وەستام لەوێ‌ و ویستم گوێ بگرم لە ئاهەنگەكە دەست بەجێ‌ چاوم چووە خەو و خەوم لێ كەوت تا گەرمایی تیشكی خۆری بەیانی بە ئاگای هێنامەوە ، پاشان هاتمەوە بۆلای هاوەڵەكەم و پێ‌ی ووتم: چیت كرد؟ منیش هەواڵەكەم بۆ گێڕایەوە، و پاشان شەوی دووەمیش بە هەمان شێوە دووبارەم كردەوە و بە هەمان شێوە هاتم تا گوێ‌ بگرم بەڵام بە هەمان شێوە چاوەكانم چووە خەو تا تیشكی ڕۆژ بەئاگای هێنامەوە و گەڕامەوە بۆلای هاوەڵەكەم و هەمان شێوە پرسیاری لێ‌ كردم و ووتی : چیت كرد ؟ منیش لە وەڵامدا ووتم : هیچم نەكرد ، پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم)دەفەرموێت : وەڵاهی دوای ئەو دوو جارە نیازی هیچ كارێكی ناشرینم نەبووە لە وكارانەی خەڵكانی نەفامی ئەنجامیان دەدا تا پەروەردگار ڕێزی لێ‌ گرتم بە پێغەمبەرایەتی ) (67) .

 

2- ( عوروەی كوڕی زوبێر ) (ر.ض)دەفەرموێت: ( دراوسێ یەكی خەدیجەی كچی خوەیلید ( خوای لێ‌ ڕازی بێت ) بۆی گێڕامەوە و ووتی : گوێم لێ‌ بوو پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم)بە خەدیجەی دەفەرموو پێش ئەوەی ببێت بە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم): ( أی خدیجة و اللهِ لا أعبدُ اللاتَ أبداً و الله لا اعبد العزی أبداً) واتە : ئەی خەدیجە وەڵاهی من هەرگیز ( لات ) ناپەرستم و وە هەرگیزیش (عزی) ناپەرستم، خەدیجەش لە وەڵامدا دەیووت : باشە لێ‌ گەڕێ‌ لە لات ، و لە عوزاش . لات و عوزا دوو بت بوون لە زەمانی جاهلیەتدا هەبوون ) (68) .

3- ( زەیدی كوڕی حارثه) (ر.ض)دەفەرموێت: (جارێكیان لە خزمەت پێغەمبەردا (صلى الله عليه وسلم) تەوافم دەكرد بە چوار دەوری كەعبەدا و هەر بە ئەنقەست دەستم دا لە یەكێك لە بتەكانی ناو كەعبە ، پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) پێ‌ی ووتم : دەستی لێ‌ مەدە، دووەم جاریش هەروام كرد و فەرمووی: ئایا پێم نەوتی دەستی لێ‌ مەدە !! دەفەرموێت سوێند بەو خوایەی كە ڕێزی لە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) گرتووە لەو دوو جارە بە دواوە دەستم بە هیچ بتێكدا نەهێناوە و پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەستی لە هیچ بتێك نەداوە تا خوا ڕێزی لێ‌ گرت بە پێغەمبەرایەتی ((69) .

لە بایەخ دانی خوای پەروەردگارە بە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) ئەوە بوو كە پاراستی لەو داهێنراوانەی لە زەمانی جاهیلی دا لە حەج دا دروست كرابوون وەكو ئەوەی كە هاوبەش پەیداكاران لایان سووكی بوو خەڵكی مەككە بچنە ناو خەڵكی دەشتەكی یەوە و بوەستن لە گەڵیاندا لە عەرەفات ، بەڵكو لەو بەری عەرەفەوە بۆ خۆیان دادەنیشتن لە ژێر سێبەردا و دەبوایە دەشتەكیەكان و عەشایەرەكان بچن لەوبەر شاخی عەرەفەوە لەبەر خۆرەكەدا بوەستن ، ( جوبەیری كوڕی مگعم ) (ر.ض)دەفەرموێت :( پێغەمبەری خوام بینی (صلى الله عليه وسلم) پێش ئەوەی كە وەحیی بۆ بێت ، بەسەر حوشترەكەیەوە لە عەرەفات لەگەڵ خەڵكەكە وەستا بوو وە لەگەڵیان دەڕۆیشت و منیش پێم سەیربوو )(70).

لە ڕیوایەتێكی تردا دەفەرموێت: ( ووشترێكم لێ‌ وون بوو لە كاتی ئەنجام دانی حەجدا ڕۆیشتم تا بیدۆزمەوە لای كێوی عەرەفە لەوێ چاوم بە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) كەوت كە لەناو خەڵكاندا دەڕۆیشت و منیش پێم سەیر بوو ووتم: باشە خۆ پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) خەڵكی مەككەیە لە ناو ئەم خەڵكانەدا چی دەكات ؟ بۆ لێرە وەستاوە ؟) (71) .

4 - ئیبن و عومەر دەفەرموێت: پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) پێش ئەوەی ببێت بە پێغەمبەر لە خواروی ( بەلدەح ) كە نزیكی شاری مەككەیە گەیشت بە زەیدی كوڕی عەمری كوڕی نوفەیل ، زەیدیش سفرەیەكی گۆشتی نزیك كردەوە لە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) ، پێغەمبەریش (صلى الله عليه وسلم) لێ‌ ی نەخوارد و فەرمووی: (( انی لا اكل مما تذبحون علی انصابكم و لا اكل مما لم یذكر اسم الله علیه ))(72) واتە: من لەو گۆشتە ناخۆم كە بۆ بتەكانتان سەر بڕیوە وە من لەو گۆشتەش ناخۆم كە ناوی خوای لەسەر نەهێنراوە.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(66) أنظر : سيرة ابن هشام ( 1/229) .

(67) أخرجه : أبو نعيم في ( الدلائل )( 128 )، و الحاكم (4 / 245 ) و صححه على شرط مسلم وافقه الذهبـي ، والبيهقي في ( الدلائل )( 2/ 23 )، والبزار (2403)، وابن حبان (6272) و اللفظ له ، و قال محققه الأرناؤوط: إسناده حسن ، و قال الهيثمي في ( مجمع الزوائد)( 8/226) :رواه البزار و رجاله ثقات، و حسن اسناده أيضاً الحافظ كما في (المطالب العالية )( 4259)، و البوصيري كما في ( مختصر الأتحاف ) (7119) .

(68) أخرجه : أحمد (4/222) و في ( 5/362) رقم ( 17947) و قال محققه الأرناؤوط : إسناده صحيح ، و قال الهيثمي في ( مجمع الزوائد )( 8/ 225): رواه أحمد ورجاله رجال الصحيح، و قال الشيخ مقبل في ( الجامع الصحيح) ( 6/195): حديث حسن،و حسنه ايضا الشيخ الألباني في (صحيح السيرة )(ص: 32 ).

(69) أخرجه : الطبراني في ( المعجم الكبير) (4665) و اللفظ له، و البزار في ( كشف )( 3/283)، و الحاكم (3 /216) و صححه على شرط مسلم و وافقه الذهبـي، و أبو يعلى(6/372)، و قال الهيثمي في ( مجمع الزوائد )( 8/ 226): رواه الطبراني ورجاله رجال الصحيح، و حسنه العدوي في ( الصحيح المسند من فضائل الصحابة )(ص :202)، و قال الشيخ مقبل في :(الصحيح المسند مما ليس في الصحيحين )(362) حديث حسن.

(70) أخرجه : أحمد ( 4/82 )(16757) وقال محققه : اسناده حسن، و ابن خزيمة (3057)، والطبراني في ( المعجم الكبير)( 1577)، و الحاكم (1/464) وصححه على شرط مسلم و وافقه الذهبـي ، و البيهقي في ( دلائل النبوة )( 2/37)، و ابن هشام في ( السيرة )( 1/249) و قال محققاه : إسناده حسن .

(71) أخرجه : البخاري ( 1664 )، و مسلم (1220).

(72) اخرجه: احمد ( 2/ 89 ) (5369) وقال محققه :اسناده صحيح، ابن سعد (الطبقات) (3/380) ، والنسائي (الكبرى)(8089)،وقال الشيخ الألباني في:(صحيح السيرة )(ص: 34) اسناده صحيح على شرط الشيخين.

(73) أخرجه : مسلم(2277)، و الترمذي ( 3624)، وأحمد ( 5/89 ، 105)، والطياليسي (2450)، و الدارمي (17)، والطبراني في ( المعجم الكبير)( 1907)، و ابن سعد في ( الطبقات )( 1/157)، و ابن حبان)

 

لێدوان زیادکە


بابەتە پەیوەندیدارەکان

هاوڕێمان بە لە فەیسبوك



دواین لێدوان

دیزاینکراوە لەلایەن گروپی ٢٤

joomla statistics